Ενδομητρίωση

Προόκειται για μια συχνή γυναικολογική πάθηση που οφείλεται στην απόσπαση κυττάρων εκ του εσωτερικού τοιχώματος της μήτρας (ενδομητρίου) και τη μεταφορά τους σε σημεία εκτός αυτής. Συνηθέστερος τόπος εντόπισης είναι οι ωοθήκες, αλλά εστίες μπορεί να ανευρεθούν και στις σάλπιγγες – ιερομητρικούς σύνδεσμους – πρόσθιο και οπίσθιο τοίχωμα μήτρας, στο περιτόναιο, αλλά και στην ουροδόχο κύστη και το έντερο.

Παρά το ότι είναι συχνή πάθηση σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας (10-15%) πολλές φορές η διάγνωση καθυστερεί λόγω του ότι τα συμπτώματα που έχει η γυναίκα αποδίδονται σε άλλες αιτιολογίες και έτσι η γυναίκα καταφεύγει σε άλλους γιατρούς όχι εξειδικευμένους γυναικολόγους. Όταν η ενδομητρίωση εμφανιζεται με τη μορφή εστιών (spots) η διάγνωση δεν μπορεί να γίνει με την κλινική εξέταση  και απαιτείται η διενέργεια λαπαροσκόπησης, η οποία προσφέρει επίσης τη δυνατότητα της σύγχρονης θεραπείας.

 

Η ενδομητρίωση σήμερα θεωρείται μια από τις πρώτες αιτίες υπογονιμότητας και δυστυχώς η βαρύτητα της νόσου συσχετίζεται ευθέως με την ένταση των συμπτωμάτων, γεγονός που καθυστερεί ακόμη περισσότερο τη διάγνωση από μή εξειδικευμένους γυναικολόγους.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Δεν είναι πλήρως ξεκάθαρη. Η ποιο επικρατούσα θεωρία είναι της αναστροφής αιμορραγίας κατά την διάρκεια της περιόδου κατά την οποία κύτταρα ενδομητρίου (εσωτερικού τοιχώματος μήτρας) μεταναστεύουν διαμέσου των σαλπίγγων εντός της πυέλου όπου και εμφυτεύονται στα διάφορα όργανα – ωοθήκες – σάλπιγγες – ιερομητρικούς συνδέσμους – ουροδόχο κύστη – έντερο – περιτόναιο.

Αυτά τα κύτταρα αναπτύσσονται και εμφανίζουν κυκλικές εναλλαγές όπως γίνεται και στην περίοδο. Μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλες ενδομητριωσικές κύστεις οι οποίες περιέχουν σοκολατοειδές υγρό (σοκολατοειδείς κύστεις)

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Σε κάθε κύκλο της γυναίκας – στην αναπαραγωγική ηλικία – τα κύτταρα του ενδομητρίου (σε απουσία εγκυμοσύνης) αποπίπτουν με αποτέλεσμα την αιμορραγία διαμέσου του τραχήλου που εμφανίζεται στον κόλπο (περίοδος). Σε γυναίκες με ενδομητρίωση τα κύτταρα αναπτύσσονται εκτός της μήτρας, ακολουθούν τις κυκλικές αυτές εναλλαγές και έτσι διογκώνονται και αιμορραγούν μέσα στην κοιλιά. Κατά την διάρκεια της περιόδου δημιουργούνται φλεγμονή και συμφύσεις στα όργανα της πυέλου πάνω στα οποία εμφυτεύονται οι εστίες ενδομητρίωσης, ενώ μπορει να σχηματίσουν ευμεγέθεις κύστεις στις ωοθήκες (ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΜΑ).

  • Δυσμηνόρροια

Είναι πολύ έντονος πόνος χαμηλά στην κοιλιά κατά την διάρκεια της περιόδου, ο οποίος εμφανίζεται λίγο πριν την περιόδο, επιδεινώνεται με την εμφάνιση αυτής και μπορεί να διαρκέσει και λίγες μέρες μετά το πέρας της αιμορραγίας.

  • Δυσπαρευνία

Πόνος κατά την διάρκεια της σεξουαλικής επαφής. Μπορεί να γίνεται ιδιαίτερα έντονος και να εμφανίζεται ανάλογα με την εντόπιση της ενδομητρίωσης σε διάφορες στάσεις κατά τη σεξουαλική επαφή.

  • Πόνος κατά την ούρηση και την αφόδευση

Είναι συμπτωματολογία που υποδηλώνει βαριά ενδομητρίωση με εστίες στην ουροδόχο κύστη και στο έντερο.

  • Υπογονιμότητα

Οι εστίες ενδομητρίωσης εφ' όσον βρίσκονται πέριξ και πάνω στις σάλπιγγες και τις ωοθήκες προκαλούν φλεγμονή, συμφύσεις και υπογονιμότητα. (30-40% των υπογόνιμων ζευγαριών έχουν ενδομητρίωση).

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση της ενδομητριώσης γίνεται κατ' αποκλειστικότητα με λαπαροσκόπηση. Κλινική υποψία της νόσου μπαίνει από το ιστορικό, την κλινική εξέταση  και το διακολπικό υπερηχογράφημα, το οποίο μπορεί να δώσει πληροφορίες για την ύπαρξη κύστεων (ενδομητριώματα) στις ωοθήκες.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η ενδεδειγμένη θεραπεία της ενδομητρίωσης εξαρτάται τόσο από την βαρύτητα των συμπτωμάτων όσο και από την ηλικία της γυναίκας και την επιζητούμενη διερεύνηση υπογονιμότητας.

Κοινά παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη μπορούν να δωθούν σαν πρώτη γραμμή στην αντιμετώπιση του πόνου ενώ το spiral προγεστερόνης (Mirena) μπορεί να δώσει καλά αποτελέσματα.

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις η εξαίρεση των εστιών ενδομητρίωσης με λαπαροσκόπηση αποτελεί την καλύτερη μέθοδο αντιμετώπισης όσον αφορά τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης όσο και την υπογονιμότητα.

Σε γυναίκες περιεμμηνοπαυσιακές που έχουν ολοκληρώσει την οικογένειά τους συνιστάται ακόμη και η λαπαροσκοπική υστερεκτομή με ή χωρίς συναφαίρεση των ωοθηκών.